17 september 2025 – De Belgische premier Bart De Wever ziet het steeds groter. Begonnen als burgemeester van het metropooltje Antwerpen en vastberaden om het ministaatje Vlaanderen los te weken uit het ‘Belgisch carcan’, kwam hij aan het hoofd van dat carcan te staan. Zijn rechtse inborst heeft hij behouden, maar door Antwerpen voor Brussel te wisselen, en zo ook de Europese scène te betreden, ging hij inzien dat hier een veel interessanter speelveld ligt voor een ambitieuze rechtse politicus. Misschien betekende in 1302 een Vlaams leger nog iets, maar op het wereldtoneel van vandaag zou het alleen een bulderlach op het slagveld ontketenen. De Europese Unie is tenminste bezig zich de middelen te verschaffen waarvan de gehate Rus nog zal opkijken. En in plaats van in Vlaamse parochiezaaltjes te fulmineren tegen het oprukken van volksvreemde indringers biedt de Europese Unie een continentale klankkast om niet honderden, maar miljoenen de rechtse Zeitenwende in de immigratiepolitiek bij te brengen. “Ik zie Europa verrechtsen, en ik wil erbij zijn”, aldus De Wever.

Zeitenwende? Dat is toch volksvreemd Duits hier te lande? Ja, maar “als je een halve polyglot bent, en je kan in Europa een beetje bewegen, dan biedt onze geografische ligging veel mogelijkheden om met de buurlanden een agenda na te streven, en je eigen agenda er ook wat binnen te smokkelen, je eigen belangen te verdedigen”, openbaarde De Wever onlangs. Enigszins verbaasd stelde hij vast “dat dit iets is, al zeg ik het zelf, dat me wel ligt”. En of het hem ligt! Het Festival van Vlaanderen had het concert in Gent met de Israëlische gezagsgetrouwe dirigent Lahav Shani  afgelast en hup, Bart De Wever rept zich naar het concert in het Duitse Essen om Shani de hand te reiken en het Gentse voorval als “not in my name” af te wijzen. Als Israël geweerd zou worden uit het Eurosongfestival komt de bard De Wever misschien nog zelf een lied brengen in het Hebreeuws! Eerder al had hij op eigen houtje verklaard het internationaal arrestatiebevel tegen Netanyahu niet te zullen naleven, al heeft België zich daar per verdrag toe verbonden. Allemaal stoere daadkracht die in rechts Europa op veel applaus kan rekenen.

In het ‘immigratiedossier’ maakt De Wever zich natuurlijk ook verdienstelijk. In mei was hij één van de negen regeringsleiders (waaronder die van Italië, Denemarken, Oostenrijk, Estland, Letland, Litouwen, Polen en Tsjechië, waar Hongarije zich later bij aansloot) die de Europese Unie verzochten om aan te dringen op een herinterpretatie van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Ze vinden dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens [1] een te grote zeg heeft op de politiek van de lidstaten, en het te moeilijk maakt om criminelen en ongewensten terug te sturen.

Nu raakte ook bekend dat De Wever in augustus een brief schreef naar gelijkgestemde regeringen (waaronder ook Nederland, Duitsland, Griekenland) met tips om de invloed van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) tegen te gaan of hun uitspraken te omzeilen. [2] De tekst is opgesteld door jurist, emeritus hoogleraar, gewezen voorzitter van het Belgisch Grondwettelijk Hof en gewezen commissaris-generaal voor de vluchtelingen Marc Bossuyt, in opdracht van Bart De Wever.

Deze jurist heeft zo zijn eigen meningen. Staten zijn de meesters van de verdragen die ze ondertekenden, aldus Bossuyt, en het is geen inbreuk op de rechtsstaat om uitspraken [van het EHRM] in vraag te stellen. Om minder last te hebben van dat Mensenrechtenhof is er volgens Bossuyt een eenvoudige methode: benoem rechters die juridisch terughoudend zijn en zich niet laten verleiden tot activistische interpretaties van de mensenrechten. Op langere termijn moet er een herziening komen van de regels zelf. Daartoe kunnen lidstaten nu al een repertorium aanleggen van gevallen waar bestaande regels het terugsturen van vluchtelingen bemoeilijkten; daar kan dan later werk van gemaakt worden.

Rechtbanken kunnen het terugsturen naar een niet-EU lidstaat verbieden als daar kans bestaat op foltering. Maar zulk verbod kwam er ook al vaker in het geval van EU-lidstaten zoals Griekenland, omwille van de onmenselijke omstandigheden waarin vluchtelingen er dreigen terecht te komen. Voor professor Bossuyt gaat dit wel te ver, want “een gebrek aan decente opvang is nog niet hetzelfde als stokslagen incasseren”. Hij vindt ook dat het niet de verantwoordelijkheid van een terugsturende lidstaat is hoe de opvang gebeurt in een andere lidstaat.

Dat De Wever “zijn eigen agenda bij de buurlanden aan het binnensmokkelen” is, is een beetje grootspraak, want zijn rechtse agenda is ook daar al gemeengoed. Maar misschien kan de spreekwoordelijke Belgische juridische plantrekkerij  voor de EU wel een meerwaarde betekenen om het gegoochel met de “hoge Europese waarden” in te kleden.

[1] Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is gevestigd in Straatsburg, maar heeft geen uitstaans met de Europese instellingen zoals bv. het Europees Hof van Justitie.

[2] Alleen het nieuwsplatform Euractiv, dat deze brief kon inkijken, bracht hierover tot nog toe de informatie. Er was een kort berichtje in De Standaard.