14 juli 2025 – Het Transnational Institute gaf weer een brochure uit (in samenwerking met Statewatch) met goed onderbouwde informatie die men tevergeefs zal zoeken in de mainstream media. Het gaat deze keer over de activiteiten van FRONTEX, het EU- grensagentschap, ver buiten de grenzen van de EU, namelijk in de Sahel. Exporting Borders gaat meer bepaald over de FRONTEX-activiteiten in Mali, Niger, Senegal en Mauritanië.  Dat de EU probeert aangrenzende landen in Noord-Afrika (Marokko, Tunesië, Libië, Egypte…) In te spannen in haar Fort Europa politiek is goed bekend. Minder bekend zijn haar initiatieven om ook verderafgelegen landen ten zuiden van de Sahara, de Sahel, in deze politiek te betrekken.

De EU beweert er een ‘partnerschap onder gelijken’ met Afrika na te streven. De realiteit ter plaatse vertelt een ander verhaal. Door doelstellingen op het gebied van veiligheid en migratiebeheersing door elkaar te halen, door ontwikkelingshulp te instrumentaliseren en het opleggen van visumbeperkingen, bestendigen de EU en haar lidstaten de koloniale dynamiek. Er worden geopolitieke allianties afgesloten die zijn afgestemd op de EU-prioriteiten van mobiliteitsbeperking en afschrikking. Maar achter een façade van partnerschap komt deze samenwerking in de praktijk neer op initiatieven die gericht zijn op de externalisering van de EU-grenzen tot ver buiten het grondgebied van de Unie; en het betrekken van niet-EU-landen bij de handhaving van Eurocentrische politieke prioriteiten van grensbeveiliging en migratiebeheersing. FRONTEX speelt als drijvende kracht achter de externalisering van grenzen een essentiële rol in de poging om West-Afrika te kneden naar het beeld van Europa.

De brochure geeft eerst een algemene situering van FRONTEX als het EU-agentschap dat de grenzen van ‘Fort Europa’ moet bewaken. Vervolgens worden de activiteiten van FRONTEX in West-Afrika beschreven, met gedetailleerder informatie over een aantal landen: Niger, Mali, Mauritanië en Senegal. De eigenlijke reden voor de aanwezigheid van een EU-agentschap in Afrika is ‘border management’. FRONTEX biedt aan Afrikaanse regeringen zijn diensten aan om ‘grenzen te bewaken’, maar wil daarmee Afrikaanse migranten tegenhouden om de Europese Unie te bereiken. Zo coördineert FRONTEX de Africa-Frontex Intelligence Community (AFIC), een netwerk onder 31 Afrikaanse staten die informatie uitwisselen over migratiebewegingen en routes. Natuurlijk zorgt FRONTEX dat de Afrikaanse databases volledig compatibel zijn met de Europese.

De EU zou de EU niet zijn als ze er niet voor zorgde dat haar ‘waarden’ ook in dergelijke partnerschappen aan bod komen. Ja, er is een klachtenprocedure die in principe door elke migrant die zich onheus behandeld voelt, door FRONTEX of door het partnerland,  kan ingeroepen worden. Maar… Een klacht aan het adres van FRONTEX komt bij de fundamental rights officer terecht, en deze oordeelt zonder verdere formaliteiten of de klacht ontvankelijk is of niet. In 2023 werden vier van de 64 klachten ontvankelijk verklaard.

U kunt de brochure gratis downloaden (klik op de figuur; 8 MB, pdf, 78 blz.).