19 november 2025- Men hoort niet zo vaak meer zeggen dat het Europees project “voortgetrokken wordt door de Frans-Duitse locomotief”. De wrijvingen tussen Parijs en Berlijn zijn daarvoor wat te opvallend geworden. Het project om een Europees gevechtsvliegtuig van de ‘zesde generatie’ te bouwen, het FCAS-project, ligt zo goed als stil omdat de twee hoofdrolspelers, het Franse Dassault en Airbus Duitsland, mekaar het licht in de ogen niet meer gunnen. Al zijn dit twee privébedrijven, wapenproductie en wapenexport zijn, zoals men weet, staatszaak. Staatsleiders zijn de gangmakers van de grote wapencontracten. Voor hun eigen wapenfabrikanten, welteverstaan, en dat verklaart veel van de mislukking van FCAS.

Maar zowel Parijs als Berlijn konden de voorbije dagen goed nieuws voor hun wapensmeden aankondigen. Macron en de Oekraïense president Zelensky ondertekenden maandag een intentieverklaring voor de verkoop, resp. aankoop van onder meer 100 Rafale gevechtsvliegtuigen bij Dassault, AASM bommen bij Safran, drones en SAMP/T luchtafweer. De prijs van 100 Rafales ligt tussen de 7 en 10 miljard €, geld dat Zelensky onmogelijk kan op tafel leggen. Het succes van Macron/Dassault hangt dus af van een Belgisch akkoord om de risicovolle Clearstream-operatie met de geblokkeerde Russische tegoeden goed te keuren, een operatie waar Commissievoorzitter von der Leyen bij België hard op aandringt als “de enige goede oplossing”. Vreemd genoeg waarschuwt haar eigen Commissie ervoor dat zoiets tot nare reacties van de financiële markten zou kunnen leiden, en dat er bijgevolg een gemeenschappelijk initiatief van de Unie nodig zou zijn om zulks te counteren. Maar oproepen om het risico van de operatie niet alleen door de Belgische belastingbetaler te laten dragen maar gezamenlijk door de Unie bleven tot nog toe zonder reactie, en de nota van de Commissie doet ook geen enkel voorstel in die richting.

Het succes van Macron is maar relatief. Een intentieverklaring is geen contract, en ook andere Europese lidstaten hebben dergelijke intentieverklaringen kunnen losweken. Dat is het geval voor Zweden, dat 100 à 150 Gripen E jachtvliegtuigen van Saab aan Kiev zou leveren. Ook Stockholm zit dus te wachten op een Belgische instemming met von der Leyen’s ‘beste oplossing’, nl. dat het thuisland van Clearstream er het risico bijneemt om tegen miljardenzaken aan te kijken.

Het goede nieuws in Duitsland – althans voor de wapenfabrikanten – is dat Merz’ CDU-SPD-regering het (gedeeltelijk) verbod op wapenexport naar Israël heeft ingetrokken. Het was op 8 augustus ingesteld toen het zelfs voor de aan Israël verknochte Duitse regering nog wapens te leveren terwijl de wereld getuige is van de uitmoording in Gaza  van een bevolking. Maar nu er volgens die regering een “duurzaam staakt-het-vuren” ingegaan is, zijn wapenleveringen terug toegestaan. “Totaal onverantwoord”, reageerde terecht Die Linke, “nu het Israëlische leger nog steeds mensen doodt in Gaza en het geweld van de kolonisten in de West Bank nog verder escaleert.” Sinds het begin van de Israëlische aanval op Gaza heeft Duitsland al voor een klein half miljard euro aan wapens aan Israël geleverd.

Als we nog willen spreken van een “Frans-Duitse locomotief”, dan is het er een die wapens exporteert naar waar er geld voor is. Berlijn en Parijs, maar bijvoorbeeld ook Stockholm, proberen daarbij hun eigen wapenindustrie te promoten, en deze concurrentiestrijd tussen lidstaten biedt nieuwe kansen voor de Europese Commissie en haar machtsbeluste voorzitter von der Leyen. Deze kan zich als de échte locomotief van de Europese integratie opwerpen, au-dessus de la mêlée zouden ze in het Frans zeggen. De uitstekende relaties van de Commissie met Israël komen dan vooral de Duitse wapensmeden ten goede, de steeds betere relaties met Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten zijn vooral voor Frankrijk belangrijk, enzovoort. Behalve voor de Europese burger en belastingbetaler, en de uitgemoorde Gazanen, Oekraïners of Soedanezen is dit het beste wat de Europese Unie te bieden heeft.