13  januari 2026

Verschenen  op  9 januari 2026 op  German Foreign Policy (*)
onder de titel “„Der Mobber im Weißen Haus”

Nederlandse vertaling door Ander Europa
Met dank voor de toelating tot publicatie

In het conflict over de annexatieplannen van de VS voor Groenland adviseren buitenlanddeskundigen de Europese staten om openlijk ‘verzet’ te bieden. Dat brengt weliswaar ‘kosten met zich mee’, aldus een beoordeling van de European Council on Foreign Relations (ECFR). Maar als men toegeeft aan de Amerikaanse president Donald Trump, zal dit alleen maar leiden tot ‘verdere agressie’. In maart verklaarde een deskundige van de denktank al dat als het niet lukt om de annexatieplannen van Trump te dwarsbomen, “de NAVO een soort afpersersorganisatie zal worden, waarin de leden de maffiabaas in het Witte Huis betalen om te voorkomen dat hij een van hun provincies vernietigt”.

Tot nu toe reageren de Europese landen echter defensief, met een verklaring waarin ze aanbieden om de verdediging van de ‘veiligheid van het Noordpoolgebied’ van de VS over te nemen. Tegelijkertijd stellen Deense autoriteiten een informele verkoop van Groenland aan de Verenigde Staten voor. Er wordt al lang gespeculeerd over hoe de annexatie van het eiland door de Verenigde Staten zou kunnen verlopen. Deskundigen zijn van mening dat het voldoende is als Amerikaanse functionarissen in de Groenlandse hoofdstad Nuuk de Amerikaanse vlag hijsen; Denemarken zou geen militair conflict riskeren en zich terugtrekken.

Annexatieplannen

De eerste aankondigingen van de VS om Groenland te willen annexeren deden zich al begin 2025 voor.[1] In de loop van het jaar volgden er nog meer. [2] Op 21 december benoemde president Donald Trump de gouverneur van de Amerikaanse staat Louisiana, Jeff Landry, tot zijn speciale gezant voor het eiland. Landry verklaarde de volgende dag op X dat hij ‘Groenland een deel van de VS’ wilde maken. Na de Amerikaanse aanval op Venezuela kwamen de aankondigingen in een stroomversnelling. “We hebben Groenland nodig om redenen van nationale veiligheid”, beweerde Trump.[3] Tegelijkertijd plaatste Katie Miller, voormalig adjunct-persvoorlichter van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken en echtgenote van Trumps vice-stafchef Stephen Miller, een kaart waarop Groenland in de kleuren van de Amerikaanse vlag te zien was; ze voegde er het woord soon (“binnenkort”) aan toe. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft meerdere keren geprobeerd de gemoederen te bedaren en beweerde dat het alleen om de aankoop van Groenland ging. Rubio heeft echter meerdere keren tegen het Amerikaanse Congres gelogen door te ontkennen dat er plannen waren om Venezuela militair aan te vallen. De persvoorlichter van Trump, Karoline Leavitt, heeft expliciet bevestigd dat het Witte Huis het gebruik van militaire middelen voor de annexatie van Groenland niet uitsluit.[4]

Annexatiemethoden

Er wordt al lang gediscussieerd over scenario’s voor een annexatie van Groenland door de VS. Dat Europese troepen het eiland militair zouden kunnen verdedigen tegen de Amerikaanse strijdkrachten, wordt als uitgesloten beschouwd. Peter Viggo Jakobsen, professor aan het Koninklijk Deens Defensiecollege, is van mening dat het voor de Verenigde Staten volstaat als “Amerikaanse ambtenaren in het consulaat in Nuuk de Amerikaanse vlag hijsen en Groenland tot onderdeel van de VS uitroepen”. Hij gaat er vast van uit dat in dat geval “de Deense ambtenaren gewoon zullen vertrekken in plaats van een militaire confrontatie met de VS te riskeren”. [5] Mikkel Vedby Rasmussen, hoogleraar defensiestudies aan de Universiteit van Kopenhagen, speculeert op zijn beurt dat Washington “een soort overeenkomst zou kunnen sluiten met zorgvuldig geselecteerde Groenlanders” die voorstander zijn van de annexatie van het eiland door de VS en hun standpunt “als de wil van het volk zouden kunnen presenteren”. [6] Als het lukt om zakenlieden uit Groenland hiervoor te winnen, zou Washington het eiland op dezelfde manier kunnen beheersen als Venezuela: daar met behulp van oliemaatschappijen, hier met behulp van mijnbouwondernemers.

Informele uitverkoop

Deense overheidsinstanties en deskundigen hebben de afgelopen weken hun inspanningen opgevoerd om de regering-Trump te bewegen tot een soort niet-militaire de facto overname van Groenland. Ze wijzen er regelmatig op – onder andere ook in de Amerikaanse media – dat een in 1951 ondertekende en in 2004 geactualiseerde overeenkomst tussen Denemarken en de Verenigde Staten de Amerikaanse strijdkrachten op Groenland vrijwel de vrije hand geeft voor allerlei activiteiten. Zo mogen ze op het hele eiland – min of meer naar eigen goeddunken – militaire bases bouwen, onderhouden en exploiteren. [7] Tijdens de Koude Oorlog beschikte Washington over meerdere militaire bases op Groenland, aldus de Wall Street Journal; vandaag de dag is er alleen nog de Pituffik Space Base met allerlei bewakingsinstallaties. Als de VS hun militaire bases weer zouden willen uitbreiden, “zouden ze daar altijd toestemming voor krijgen”, bevestigt de Deense militaire expert Peter Ernstved Rasmussen. [8] Ook de exploitatie van de grondstofvoorraden op het eiland zou op elk moment openstaan voor Amerikaanse bedrijven, zo wordt gezegd. Groenland beschikt namelijk over voorraden zeldzame aardmetalen. De regering-Trump heeft tot nu toe echter alle aanbiedingen afgewezen.

“Afpersers”

Over de vraag hoe het beste op de annexatieaankondigingen kan worden gereageerd, bestaan al geruime tijd verschillende antwoorden. Begin maart verklaarde een deskundige van de European Council on Foreign Relations (ECFR) al dat Trump niets mocht worden toegestaan, anders zou “de NAVO zich ontwikkelen tot een soort afpersersorganisatie, waarin de leden de maffiabaas in het Witte Huis betalen om te voorkomen dat hij een van hun provincies vernietigt” .[9] Trump zou “een klassieke pestkop” zijn, die snel met geweld dreigt, maar zelf bang is voor kracht. “De sleutel tot het omgaan met pestkoppen” zou zijn om hen “te weerstaan en met eigen druk te reageren”. Zodra ze “kracht en vastberadenheid” waarnemen, “kan men over het algemeen een deal sluiten”. De ECFR-expert vervolgde dat “de Europeanen” daar echter “nog niet klaar voor zijn”. Zolang dat zo is, heeft “de pestkop altijd het voordeel”. En als men conclusies kan trekken uit ervaring, dan zal “een dergelijke zwakte hem alleen maar aanmoedigen om nog meer te pesten”. Na Groenland, concludeerde de expert, zou IJsland het volgende slachtoffer van Trumps annexatiefantasieën kunnen worden.

Met kosten verbonden”

Enkele dagen geleden werd een soortgelijke beoordeling gegeven – opnieuw door de ECFR. “De Europeanen”, zo werd gezegd, stonden “voor een keuze”: ze konden zich “aanpassen aan de Amerikaanse plannen of zich ertegen verzetten”.[10] Beide opties zouden “met kosten verbonden zijn”, geven de auteurs van het ECFR-standpunt toe. “Aanpassing” zou weliswaar “op korte termijn de trans-Atlantische harmonie kunnen bewaren”, maar zou dwang belonen en het signaal geven “dat  druk op Europa uitoefenen wordt uitgeoefend”. “Verzet” zou op zijn beurt “politiek kostbaar en strategisch veeleisend” zijn; het zou bovendien “interne eensgezindheid” vereisen. Maar als men toegeeft, zal dit alleen maar “leiden tot verdere agressie en onenigheid binnen Europa”. “De vraag is niet of Europa wrijving met de VS kan vermijden”, concluderen de ECFR-auteurs droogjes, “maar of het bereid is zijn eigen belangen te verdedigen wanneer de uitdaging van zijn machtigste bondgenoot komt”.

Europa verklaart

Tot nu toe wijst niets daarop. De duidelijkste reactie tot nu toe is een verklaring die op 6 januari is afgelegd door de staatshoofden en regeringsleiders van zeven Europese landen: Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. In de verklaring staat dat de NAVO “duidelijk heeft gemaakt dat het Noordpoolgebied van prioritair belang is”; “de Europese bondgenoten versterkten daarom hun inspanningen”.[11] Dit moet echter gebeuren “op collectieve wijze, samen met de NAVO-bondgenoten, waaronder de Verenigde Staten” – “met inachtneming van de beginselen van het VN-Handvest, waaronder de soevereiniteit, de territoriale integriteit en de onschendbaarheid van grenzen”. Dit zijn “universele beginselen”; men zal “niet ophouden deze te verdedigen”. Er wordt niet gesproken over gedetailleerde verdedigingsmaatregelen, noch over de mogelijke gevolgen van een annexatie van Groenland door de VS.

(*) German-Foreign-Policy.com is het werk van een team onafhankelijke journalisten en sociale wetenschappers die “permanent de hernieuwde pogingen van Duitsland opvolgen om terug een hoge machtsstatus te verwerven op economisch, militair en politiek vlak.” De meeste artikels zijn zowel in het Duits als het Engels beschikbaar.

1] Zie daarover Der Kampf um Grönland (I), Der Kampf um Grönland (II) und Der Kampf um Grönland (III).

[2] Zie daarover  Kriegsübungen in Grönland.

[3] Trump droht venezolanischer Interimspräsidentin, Frankfurter Allgemeine Zeitung 06.01.2026.

[4] Kit Maher, Kylie Atwood: White House discussing ‘options’ to acquire Greenland, says military use isn’t off the table. edition.cnn.com 06.01.2026.

[5], [6] Julian Staib: „Grönland zu erobern, ist nicht gerade schwer“. Frankfurter Allgemeine Zeitung 06.01.2026.

[7], [8] Jeffrey Gettleman, Amelia Nierenberg, Maya Tekeli: Buy Greenland? Take it? Why? An Old Pact Already Gives Trump a Free Hand. nytimes.com 07.01.2026.

[9] Sophia Besch, Jeremy Shapiro: The New American Imperialism: How Europe Can Deal With Trump’s Threat to Greenland. lawfaremedia.org 02.03.2025.

[10] Aslı Aydıntaşbaş, Chris Herrmann: Venezuela, Trump’s „Donroe Doctrine“ and three dilemmas facing Europe. ecfr.eu 04.01.2026.

[11] Gemeinsame Erklärung zu Grönland. bundesregierung.de 06.01.2026, Engelse versie hier