door Herman Michiel
17 december 2025

Gisteren stelde de Europese Commissie voor om in de EU ook nog na 2035 de productie van personenwagens met ontploffingsmotor (diesel, benzine, LPG) binnen bepaalde grenzen toe te laten. Sinds 2023 was er Europese wetgeving die vanaf 2035 alleen nog de productie van elektrische personenwagens toeliet. Het gelobby van de auto-industrie, waaronder Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, sterk ondersteund door de Duitse regering, en een Europese Commissie die niet langer van een Green Deal maar van competitiviteit haar uithangbord maakt, leidde er toe dat “100% elektrisch” in de nieuwe voorstellen vervangen wordt door “90% elektrisch”. Daardoor zou 10% van de personenwagenproductie nog een ontploffingsmotor, of een ‘hybried’ systeem (ontploffing+elektrisch) kunnen bevatten. Om de schijn van een niet aflatend klimaatbeleid hoog te houden, voegde de Commissie er enkele spitsvondigheden aan toe, zogezegd compensaties om de ‘nuluitstoot’ te blijven garanderen. Er zou ‘groen staal’ kunnen gebruikt worden (staal geproduceerd met ‘groene stroom’, ‘made in EU’), of de ontploffingsmotor kan ‘propere biodiesel’ gebruiken.

Recessie van Echternach

Het is duidelijk dat de Commissie von der Leyen II (2024-2029) zich wil indekken tegen het verwijt dat ze de Green Deal van de Commissie von der Leyen I (2019-2024) de rug toekeert. Maar in de feiten gaat het niet om een vertraagd streven naar hetzelfde doel, een ‘processie van Echternach’ die na drie stappen voorwaarts er twee achterwaarts plaatst, maar toch nog één stap vooruit gaat, neen, het blijkt meer om een ‘recessie van Echternach’ te gaan, twee stappen vooruit, drie stappen achteruit.

Bevreemdend (of toch niet?) is ook dat de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het Europees parlement waar ook von der Leyens CDU toe behoort, dagen vóór de aankondiging al wist dat “het eind van de verbrandingsmotor” van de baan is. Dat liet EVP-voorzitter Manfred Weber horen in een interview met Bild. Het lijkt wel dat Europese politiek grotendeels afhangt van wat sommigen al de ‘bende van vier’ noemen: commissievoorzitter Ursula von der Leyen (CDU), Bondskanselier Friedrich Merz (CDU), EVP-voorzitter Manfred Weber (CSU, de Beierse CDU) en Markus Söder (CSU-voorzitter). Maar ook Italië (Fiat), Frankrijk (Renault) en de onderaannemers van de Duitse automobielindustrie in Oost-Europa zijn min of meer tevreden, al zou het volgens sommigen nog wel wat drastischer gekund hebben. Dat is nog altijd mogelijk, de Commissieplannen kunnen door de Raad (ministers van de lidstaten) en het Parlement geamendeerd worden vooraleer ze de huidige wetgeving vervangen.

Loyale kritiek

Er komt vanzelfsprekend kritiek op deze ‘recessie van Echternach’ door milieuorganisaties, door Groenen en Europees Links. Terecht werpen ze op dat dit een slechte zaak is voor de competitiviteit van de Europese auto-industrie, die op het gebied van de elektrische wagen door China voorbijgestoken wordt. Het klopt ook dat de geloofwaardigheid van de EU om de bedrijven een rechtszeker kader te bieden opnieuw een deuk krijgt; een deel van de industrie bereidde zich voor op de ban van de ontploffingsmotor vanaf 2035 en ziet nu dat haar inspanningen misschien overbodig of toch overdreven waren. Wie weet, als het nu van 100% naar 90% gaat, kan het volgend jaar misschien van 90% naar 80% gaan, en als we hard lobbyen misschien naar…

Toch situeert deze kritiek zich volledig binnen het kader dat het neoliberale Europa als oplossing voor een CO2-vrij transportbeleid gesteld heeft. Dit berust op de blijvende hegemonie van het individueel transport. De zo noodzakelijke overgang naar openbaar vervoer als de dominante transportvorm ligt volledig buiten het gezichtsveld van de EU, maar blijkbaar ook van haar groene en linkse critici. Men slikt veel te gemakkelijk dat de elektrische wagen een ‘nul-uitstoot’ heeft, maar dat is zonder zich af te vragen waar de elektriciteit vandaan komt. De huidige ontplooiing van duurzame bronnen (waar we kernenergie niet voor mogen in aanmerking nemen, gezien het onopgeloste probleem van het afval en de intrinsieke risico’s) is helemaal niet in staat om de steil groeiende vraag naar elektriciteit bij te benen. Nu al krijgen een hoop nieuwe Vlaamse bedrijven geen elektriciteitsaansluiting wegens een overvol stroomnet. De gedachtenloze rage van de AI (artificiële intelligentie) en haar energieverslindende datacentra (In Nederland een kwart van de stroom die de woningen nodig hebben!) maakt het probleem alleen maar erger. Maar de EU heeft geen enkele globale planning over hoe een groene elektrificatie er zou moeten uitzien.

Ondertussen stippelt de Europese Commissie precieze plannen uit over ‘militaire mobiliteit’, hoe tanks en zwaar geschut vlug en veilig over bruggen en door agglomeraties van west naar oost kunnen bewegen. Geen probleem, hun CO2-emissie blijft buiten de statistieken.