19 december 2025 – De Europese Unie is een grote machine die in de eerste plaats de belangen van kapitaalkrachtigen, bedrijven, beleggers en aandeelhouders behartigt. Die intentie was al duidelijk in de stichtingsakte van de EEG, het verdrag van Rome van 1957, en met de jaren drukte “Brussel” steeds duidelijker zijn (neo-) liberale stempel op economie en samenleving. Desalniettemin was de Europese Commissie de gangmaker van enkele – zij het zeldzame – maatregelen ten dienste van het algemeen belang. De REACH verordening (2006) lanceerde het ambitieuze plan om alle chemische stoffen die in de industrie gebruikt worden in kaart te brengen, hun mogelijke schadelijke gevolgen voor mens en omgeving te inventariseren zodat aangepaste regels kunnen opgelegd worden.

Maar de nieuwe Europese Commissie, de in 2024 herverkozen Commissie von der Leyen II, besliste dat zelfs deze zeldzame maatregelen ten dienste van het algemeen belang er teveel aan zijn, omdat ze in de weg staan van het nieuwe ordewoord ‘competitiviteit, competitiviteit, competitiviteit’. Ze besliste om de wetgeving te ‘vereenvoudigen’, en stelselmatig alles wat het bedrijfsleven niet lust te schrappen of af te zwakken. Ze lanceert daarvoor om de zoveel weken een nieuwe “omnibus”, d.w.z. een globaal pakket van herzieningen in de bestaande wetgeving. We berichtten eerder al over de omnibus voor de chemiesector. Hier blijkt risico op kanker ondergeschikt te zijn aan een hypothetisch en al bij al miniem winstvoordeel voor de bedrijven.

Ander voorbeeld. Het gebruik van pesticides in de landbouw wordt sinds 2009 door een richtlijn gereguleerd. Een richtlijn met heel wat tekortkomingen (zoals de blijvende toelating voor glyfosaat), maar toch een hogere graad van consumentenbescherming dan buiten de EU. Maar de 10^e ‘omnibus’, gewijd aan de reglementering rond voedselveiligheid die de Commissie deze week publiceerde, wil de gebrekkige richtlijn van 2009 in feite helemaal kreupel slaan. Tot nog toe moet de toelating voor het gebruik van een bepaalde pesticide om de 10, voor sommige om de 15 jaar terug bekeken worden. Hoeft niet meer, volgens de omnibus, behalve in een aantal uitzonderlijke gevallen… Tot nog toe is er na het verbod op het gebruik van een bepaalde stof nog een overgangsperiode van anderhalf jaar waarin de landbouwbedrijven kunnen naar alternatieven zoeken; deze overgangsperiode wil men verlengen naar drie jaar.  Het besproeien met pesticides vanuit vliegtuigen was sinds 2009 verboden in de EU, maar de Commissie wil laten nagaan of dit verbod niet kan opgeheven worden. Commissaris Dombrovskis, verantwoordelijk voor economie, meent dat de “economische actoren minder publicatieverplichtingen zullen hebben, minder juridische risico’s zullen lopen en procedures kunnen afschaffen die weinig bijbrengen.”

Een Europees bestuur, dat het weinige dat ze doet in het algemeen belang ook nog eens gaat afbouwen, zou per omnibus naar huis moeten gestuurd worden. Helaas zijn weinig slachtoffers van dit bestuur op de hoogte van wat boven hun hoofden gebeurt.