door Herman Michiel
5 januari 2026

De reacties uit Europa op de Amerikaanse inval in Venezuela vallen op twee manieren op. Sommige zijn ronduit positief. Dat was het geval met de eerste reactie uit een EU-hoofdstad. De Italiaanse premier Meloni noemde de interventie “legitiem” aangezien het gaat om de “verdediging tegen hybride aanvallen die de nationale veiligheid aantasten.” Meloni behoort natuurlijk tot Europees uiterst-rechts, maar ook de Griekse premier Mitsotakis, lid van de Europese Volkspartij, de christendemocratische familie waar ook Commissievoorzitter von der Leyen, de Duitse kanselier Merz en zoveel andere “eerbare” politici toe behoren gaf zijn zegen aan de overval. Volgens Mitsotakis betekent het einde van het Maduro-regime “nieuwe hoop voor het land”. Van gezever over de onwettelijkheid van de Amerikaanse ingreep wil hij niet weten, want “dit is niet het moment om commentaar te geven op de wettigheid van de recente acties”. De Hongaarse leider Orbán verklaarde geen moreel oordeel te willen uitbrengen over de Amerikaanse acties, maar vanuit Hongaars standpunt hebben die volgens hem positieve gevolgen. De olieprijs zal dalen, en het “internationaal recht” dat zo vaak tegen Hongarije gebruikt werd behoort tot het verleden.

Een tweede serie Europese leiders probeert “daddy” niet tegen het hoofd te stoten, en maakt in het beste geval wat allusies op  “het internationaal recht”. Het brein dat dit koosnaampje voor Trump lanceerde, NATO secretaris-generaal Mark Rutte, deed er zijn mond zelfs nog niet over open. In een eerste reactie had de Franse president Macron “akte genomen van het eind van de Maduro-dictatuur”, zonder daarbij de Amerikaanse actie te veroordelen. Dat lokte zoveel negatieve reacties uit, niet alleen van de PS en La France Insoumise, maar zelfs van zijn minister van buitenlandse zaken Barrot,  dat hij uiteindelijk de “gebruikte methode” veroordeelde. De Britse premier Starmer kwam bijna grappig uit de hoek door over de militaire operatie te verklaren “Wij waren er niet bij betrokken!”  De Duitse kanselier Merz van zijn kant deed zoals indertijd rector Van de Walle van de Gentse universiteit, die weigerde zich uit te spreken over het Palestijns-Israëlische conflict wegens “te complex”. Merz  vindt dat “de juridische beoordeling van de Amerikaanse interventie complex is en zorgvuldige afweging vereist.” De kopstukken van de EU, von der Leyen, Costas en Kajas, hebben het over “terughoudendheid” (restraint) en “internationaal recht”, maar komen niet tot een veroordeling van de Amerikaanse machtsgreep.

De waarschijnlijk bitsigste reactie kwam van de Deense premier Mette Frederiksen, maar dan wel alleen in verband met Trumps herhaalde bedreiging om Groenland, deel van het Deens koninkrijk, over te nemen. Frederiksen wil dat Trumps bedreigingen ophouden, maar de Amerikaanse regering blijft herhalen dat het Groenland nodig heeft voor zijn veiligheid en voor de grote hoeveelheden mineralen die de Amerikaanse industrie interesseren. Trumps palmares is niet van aard om dit als gebazel af te doen. Het zou wel wat worden voor daddy’s geestelijke vader als het grootste NATO-land een ander NATO-land binnenviel. Hij zou artikel 5 moeten inroepen, wederzijdse hulp als een NATO lidstaat wordt aangevallen. Of zal de beslissing door Commissievoorzitter von der Leyen en “president” Costa moeten genomen worden op basis van artikel 42, lid 7  van het EU-verdrag: “Indien een lidstaat op zijn grondgebied gewapenderhand wordt aangevallen, rust op de overige lidstaten de plicht deze lidstaat met alle middelen waarover zij beschikken hulp en bijstand te verlenen overeenkomstig artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties.“ ? Natuurlijk zal geen van beide opties geactiveerd worden, de Europese Unie kijkt voor aanvallers alleen naar het oosten, nooit naar het westen.

Als we even verder kijken dan de Europese Unie merken we dat autoritaire regimes (als dat van Maduro) niet ongerust zijn door het Amerikaans optreden in Venezuela. De Oekraïense president Zelensky zei dat Trump getoond heeft hoe men met dictators moet omgaan, en het is niet moeilijk te raden wat hij bedoelde met de uitspraak dat de Verenigde Staten nu weten wie ze als volgende moeten aanpakken. Jammer voor Zelensky, maar de reacties uit het Kremlin op Maduros kaping waren vrij dubbelzinnig. Het ministerie van buitenlandse zaken sprak weliswaar van een schending van het recht, en eiste de vrijlating van Maduro. Maar de vroegere president Medvedev, nu vicevoorzitter van de Russische veiligheidsraad, zei dat Trump dezelfde procedure al lang had moeten toepassen op “de gedresseerde Oekraïense dieren” (sic) en de “drugverslaafden van de Bankowa” (de straat in Kyiv waar de presidentiële diensten gevestigd zijn). Uit Israël niets dan lof voor “de vastberaden beslissing en het vastberaden optreden van de Verenigde Staten om vrijheid en gerechtigheid in deze regio van de wereld te herstellen”.  Er is inderdaad weinig kans dat Amerikaanse GI’s het genocidale apartheidsregime van Netanyahu zouden uit het bed lichten en voor een New Yorkse rechtbank slepen. Tussen haakjes, Mamdani, de pas aangetreden nieuwe burgemeester van New York veroordeelde de Amerikaanse illegale interventie.

Om nog even terug te komen op de reacties van de EU-leiders. Men verwijt ze terecht niet krachtig te reageren tegen een dergelijk machtsmisbruik. Maar stel dat ze dat wel hadden gedaan, en in sterke termen de interventie hadden afgekeurd. Dat zou de kouwe kleren van Trump&Co niet geraakt hebben.  Wat zou er dan wel mogelijk geweest zijn als sterk signaal van een Europese Unie die begaan is met  “waarden” als de rechtstaat, democratie en vrede?  Hoe kan deze Unie nog langer toelaten dat rond de 100.000 Amerikaanse soldaten hier gevestigd zijn,  troepen die  het instrument zijn van een misdadige machtspolitiek ?  Hoe kunnen de lidstaten van deze Unie  lid blijven van een militair genootschap dat volledig onder de controle staat van het regime in Washington ? Waarom blijven Europese regeringen met hun aankopen het US militair-industrieel complex  steunen  dat het  instrument levert voor wereldwijde machtsontplooiing ?   Waarom kunnen onze regeringen niet ootmoedig bekennen dat de absurde belofte voor  3.5%+1.5%  van het BBP voor defensie-uitgaven een vergissing was die onder druk van Washington ontstond, en niet langer als norm zal gelden? Waarom kunnen ze evenmin bekennen dat de weigering om Rusland op te nemen in een Europees verband na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie het gevolg is van de Amerikaanse geopolitiek, en zoals nu blijkt een uiterst nefaste invloed heeft op het Europees en wereldklimaat. Dit zijn natuurlijk retorische vragen, de mindset van de Europese leiders en van onze regeringen  is niet in staat om rationeel op deze vragen te antwoorden. Een reden te meer  voor een linkse politiek om op deze vragen te blijven hameren.