Facebook

19 hours ago

Ander Europa

Retweeted Erik Wesselius (@erikwesselius):

»Italy’s organic crisis won’t be resolved until its underlying cause is grappled with: the fundamental incompatibility between Italy’s political economy and the single currency.« t.co/KPG0cNaa2n
... See MoreSee Less

View on Facebook

1 day ago

Ander Europa

Retweeted Thomas Fazi (@battleforeurope):

Freshly published article in which I examine the root causes of the watershed vote of March 4, arguing that this should be understood as the manifestation of an organic crisis of Italian capitalism.
t.co/kKmSs2Qmdy
... See MoreSee Less

View on Facebook

Vakbond en euro

11 oktober 2015

Door Herman Michiel, 11 oktober 2015

 

Onder de titel De euro moet zich laten hervormen [i] wijdt de BBTK, bediendenbond van de Belgische socialistische vakbond ABVV, een commentaar aan de gebeurtenissen van de laatste maanden in Griekenland. U vindt dit vakbondsstandpunt hieronder integraal terug; we willen kort ingaan op enkele aspecten ervan.

Het is terecht dat er een direct verband wordt gelegd tussen het lidmaatschap van de eurozone en de situatie waarin de Griekse samenleving terecht is gekomen. In een eerder standpunt van dezelfde bond [ii] werd alles herleid tot het fout Europees economisch beleid; nu gaat men een stap verder, en niet alleen de ‘neoliberale besparingspolitiek’ wordt afgewezen, maar ‘de euro zal zich moeten laten hervormen’.

Het blijft allemaal wel zeer vaag, en men mag eraan twijfelen of een vakbondslid hiermee iets meer inzicht krijgt. Wat moet dit lid bv. maken van “de euro werd opgericht om volkeren en mensen te verbinden”? Niet alleen klinkt een dergelijk gevleugeld statement eerder religieus dan politiek, maar een vakbond met een socialistisch gedachtengoed en een studiedienst zou daar toch beter enkele vraagtekens bij plaatsen. Reeds lang voor de invoering van de euro waarschuwden economen, tot en met Paul De Grauwe die toen nog voor de Vlaamse Liberalen en Democraten een Kamerzetel bezette, dat de Europese eenheidsmunt op onhoudbare principes gestoeld werd. Er was toen (1998) nog geen sprake van besparingspolitiek, alleen de voorgenomen architectuur van de Europese Muntunie en van haar op Duitse principes gestoelde Centrale Bank volstonden voor kritische economen [iii] om de toekomstige problemen te voorspellen.

Om het probleem heel even te schetsen: wat kan een euroland nog doen als de inflatie te hoog oploopt? Er is geen Nationale Bank meer die de prijs van het geld (de interestvoet) bepaalt en daarmee een zekere sturing kan geven; alleen de Europese Centrale Bank beslist daarover, toevallig of niet in Frankfurt. Andere vraag: wat kan een land doen dat zijn export ziet teruglopen tengevolge van competitiviteitsverschillen ? Devaluatie van de nationale munt was een ultiem (en zeker geen leuk) middel, maar er kwam geen Trojka aan te pas. Hierbij komt nog dat mechanismen die in alle andere muntunies toegepast worden, in de Europese Muntunie per verdrag verboden werden. De Europese Centrale Bank (ECB) mag geen geld lenen aan lidstaten, en deze mogen dit onderling ook niet doen. Die ECB mag wel zeer goedkoop geld verschaffen aan private banken, die het tegen woekerinteresten kunnen uitlenen aan landen in financiële moeilijkheden. Aan dit levensgroot euvel werd weliswaar een mouw gepast, door de oprichting van Europese “reddingsfondsen” met namen als EFSF of ESM, maar zoals men ten overvloede gezien heeft in het geval van Griekenland betekent gebruik maken van deze bailout-fondsen een kruis maken over de parlementaire democratie, en alles slikken wat een onverkozen Europese bureaucratie je in de strot duwt.

Het is al vaak herhaald: aangezien een lidstaat van de eurozone zijn muntbeleid niet meer in de hand heeft, en compenserende mechanismen op Europese schaal van in den beginne uitdrukkelijk geweerd werden, blijft alleen de interne devaluatie over als instrument in de concurrentiestrijd. Interne devaluatie, met andere woorden: restricties op lonen, arbeidsvoorwaarden en uitkeringen, futilisering van de vakbonden, neerwaartse spiraal van de bedrijfsbelastingen, enzovoort. Het is de enige vluchtweg die de Europese Muntunie biedt aan een land in moeilijkheden, maar deze vluchtweg leidt recht naar de afgrond. De Europese remedies werken niet, integendeel, ze verergeren de kwaal.

In die zin is het logisch dat de BBTK stelt: De euro moet zich laten hervormen. Maar de eigenaardige zinswending suggereert dat de auteur het problematische van die stelling aanvoelt. Want als op Europees niveau beslist werd om de euro te hervormen zou die euro daar geen enkel verzet tegen aantekenen. Het probleem is echter dat de kans op een dergelijke beslissing even groot is als de overstap van Angela Merkel naar Die Linke: nihil. De euro werd ingevoerd onder de strikte voorwaarde dat de architectuur is zoals ze is. Duitsland zal nog eerder een dexit doen (uitstap uit de euro) dan een hervorming van de eurozone toelaten die ook maar iets in de richting gaat van wat BBTK voorstelt: structurele Europese solidariteit, ondersteuning van elkaars werkloosheidsstelsels, enz. De Europese Unie, en a fortiori de euro, is daar eenvoudig nooit voor bedoeld geweest, en alle Europese verdragen spannen daartegen samen. Concurrentie is het alfa en het omega van de o zo foutgenoemde “unie”.

Het is een goede zaak dat in vakbonden de eerste twijfels ontstaan over de munt die volkeren en mensen moest verbinden, maar er is nog een hele weg te gaan alvorens daar een bruikbare strategie over opgebouwd wordt.

NOTEN:

[i] De euro moet zich laten hervormen, De Nieuwe Werker nr. 16, 2 oktober 2015

[ii] Een ‘Griekse falanx’ tegen de besparingslogica?, De Nieuwe Werker, 10 februari 2015.

[iii] Zie bv. ook het manifest van 70 Nederlandse economen in de Volkskrant van 13 februari 1997, Met deze EMU kiest Europa verkeerde weg.

 

De euro moet zich laten hervormen

 

Bond voor Bedienden, Technici en Kaders (BBTK-ABVV), oktober 2015

 
De dramatische gebeurtenissen van de zomer dwingen zelfs de grootste eurofiel tot introspectie. De manier waarop Europa een beslissing heeft opgelegd aan één van zijn lidstaten is ongezien. De euro werd opgericht om volkeren en mensen te verbinden, maar de neoliberale besparingspolitiek – die in naam van de munt wordt gevoerd – zorgt voor steeds meer polarisatie. Voor de BBTK is de conclusie duidelijk: de euro zal zich moeten laten hervormen. Immers, een Europa zonder sociale pijler is gedoemd om ten onder te gaan. Wij zetten kort de krijtlijnen uit voor een ambitieus ‘euroreformisme’.

Strenge bezuinigingen fnuiken de economie
De Griekse samenleving werd deze zomer voor de derde keer een crashdieet voorgeschreven. De bekende uitspraak van Einstein lijkt eens te meer van toepassing: “waanzin is altijd hetzelfde doen en toch een ander resultaat verwachten.” Het nieuwste reddingsplan schrijft immers dezelfde foute politiek voor: een negatieve spiraal van schulden, dalende koopkracht en recessie. Europa moet daarom zijn begrotingspolitiek wijzigen en moet leren streng te zijn in goede tijden en mild in slechte tijden. De nieuwe voorwaarden die worden opgelegd aan Griekenland zullen elk herstel van de economie fnuiken.

Investeren voor de toekomst
Tijdens de crisisjaren zagen we – ondanks de lage marktrente – een enorme terugval in de publieke en private investeringen. Het Europees vakverbond (EVV) schuift daarom een grootschalig investeringsplan naar voor – ter waarde van 2% van het gezamenlijk BBP. Eind vorig jaar lanceerde de commissie-Juncker een investeringsplan ter waarde van €315 miljard. Echter, er is sprake van slechts €21 miljard aan publieke investeringen. Voor de BBTK is het allemaal ‘too little, too late’ en moet de Europese Commissie veel ambitieuzer plannen naar voor schuiven.

Solidariteit als cement voor de eurozone
Last but not least, een munt kan niet overleven zonder solidariteit. In de eurozone wordt de besparingsinspanning quasi volledig ten laste gelegd van de lidstaten. Op die manier komen die terecht in een vicieuze spiraal van schulden en recessie. Structurele Europese solidariteit – en we bedoelen geen bail-outs – is het enige mogelijke antwoord. Verschillende denkpistes liggen op tafel: euro-obligaties, ondersteuning voor elkaar werkloosheidsstelsels etc. Zonder hervormingen zullen de tegenstellingen tussen de kernlanden (waaronder Duitsland) en de perifere landen (waaronder Griekenland) groot blijven.

Verhaal is niet ten einde
De komende maanden zullen weerom cruciaal zijn voor de toekomst van Europa. Na Griekenland staan er ook verkiezingen gepland in Portugal en Spanje. In deze landen is de roep om een andere Europese koers én schuldverlichting springlevend. Het antwoord van de eurozone kan niet weerom een kopie zijn van eerder gefaald beleid. Kortom, de euro moet zich laten hervormen.

 

Reacties plaatsen niet mogelijk