22 november 2025 – Verschillende Europese lidstaten, waaronder ook Nederland en België, hebben sinds Trump zijn tweede mandaat aanving in januari hun reisadvies voor de Verenigde Staten aangepast. In diplomatieke termen wijst Buitenlandse Zaken er op  “dat LGBTQI+’ers er rekening mee moeten houden dat wetten en gebruiken in de VS tegenover LGBTQI+-personen kunnen afwijken van die alhier.” Of er al Europese toeristen waren die omwille van gendergegevens last kregen in een Amerikaanse luchthaven is mij onbekend, maar het is wel zo dat de VS geen asiel meer verlenen aan wie omwille van genderidentiteit vervolgd wordt.

Maar er zijn veel andere redenen waarom iemand als ongewenst kan beschouwd worden in de VS. Voor het ondersteunen van terrorisme bijvoorbeeld, waar pro Palestijnse standpunten al kunnen voor volstaan. Ook ‘oneerbiedige’ uitspraken over de vermoorde rechtse activist Kirk leidden tot het intrekken van de visa van een aantal studenten. Maar het zou voor de immigratiediensten veel gemakkelijker zijn als men meteen een visum kon weigeren in plaats van het in te trekken. Daarvoor moet men een profiel van de aanvrager hebben. En er is nogal wat kans dat dit profiel te vinden is in de databanken van politiediensten, inlichtingendiensten of immigratieautoriteiten van het land van de aanvrager. En niet alleen van gezochte misdadigers, maar ook van milieuactivisten, politieke opposanten, mensen zonder papieren, enz. Daarbij moet men ook opmerken dat databanken vaak gegevens voor een héél lange tijd bijhouden, zodat de Amerikaanse autoriteiten eventueel conclusies zullen trekken uit feiten uit een ver verleden.

De Amerikaanse administratie was al vóór Trump bezig met het bedingen van bilaterale overeenkomsten voor de uitwisseling van dergelijke gegevens, het zgn. IBIS programma (International Biometric Information Sharing Program). Als stok achter de deur zal toetreding tot IBIS als voorwaarde worden gebruikt om zonder visum tot 90 dagen in de States te kunnen verblijven.

Nu blijkt de Europese Commissie eind juli in alle stilte een kaderakkoord aan het voorbereiden te zijn waarin Washington zijn zin krijgt. “Er was geen mededeling aan de pers, en er wordt geen melding van gemaakt door de Ministerraad  voor Justitie en Binnenlandse Zaken”, stelt Statewatch vast, een van de zeldzame ‘wakkere burger’-groepen die dit soort overheidgedrag in het vizier probeert te houden. Alhoewel het IBIS- programma bilaterale akkoorden met individuele landen beoogt, wil de Europese Commissie een kader bieden aan de lidstaten waarmee ze hun instemming met het Amerikaans voornemen concretiseren. Statewatch vraagt zich ook af wat de Amerikaanse autoriteiten zal beletten om de uitgebreide databases van de EU zelf in te kijken.

Nog steeds volgens Statewatch blijken de EU-lidstaten geen fundamenteel bezwaar te hebben tegen de toegang van de VS tot hun persoonsgegevensbestanden. Sommige wijzen op technische problemen, zoals de timing (de VS willen alles tegen 2027 rond hebben), de wettelijke basis of de bevoegdheid van de Europese Commissie om hierin op te treden. Nederland wil ook dat de Europese regels over gegevensbescherming gerespecteerd blijven, maar hoe ernstig is het als men de vos toegang geeft tot het kippenhok, al beloofde hij de integriteit van het kippenbestaan te zullen respecteren?

Bronnen:

Statewatch, juli 2022, USA offers foreign states access to 1.1 billion biometric “encounters” in return for reciprocal database access

Statewatch, augustus 2025, EU prepares to give US direct access to police and immigration databases

Statewatch, November 2025, US searching for “security threats” in European data: not a problem for EU member states