12 januari 2026 – Aanstaande zaterdag gaan Commissievoorzitter von der Leyen en ‘Europees president’ Costa in Paraguay het vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en Mercosur ondertekenen, alhoewel het Europees nog niet goedgekeurd is. Mercosur is een Latijns-Amerikaans handelsblok tussen Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay. De belangrijkste uitvoer naar de EU bestaat uit landbouwproducten en mineralen, zoals koper, lithium, niobium, etc., grondstoffen die niet alleen voor elektrische wagens, maar ook voor militaire productie belangrijk zijn. De EU, en in ieder geval zijn grootste lidstaat Duitsland, is, naast de Zuid-Amerikaanse grondstoffen,  geïnteresseerd in de verlaging van de importttarieven   op machines en wagens (momenteel 35% op deze laatste). Lidstaten die een belangrijke landbouwsector hebben, Frankrijk op kop, vrezen daarentegen voor de concurrentie, en misschien nog meer voor het boerenprotest tegen een deal met Mercosur, zoals we de voorbije weken hebben meegemaakt.

Verleden vrijdag bleek er een voldoende meerderheid onder de lidstaten het vrijhandelsakkoord goed te keuren, terwijl ook een aantal belangrijke lidstaten zich verzette. Frankrijk, Polen, Oostenrijk, Ierland en Hongarije stemden tegen, België onthield zich, maar wat de lidstaten betreft is de door de Europese Commissie onderhandelde deal goedgekeurd. Von der Leyen en Costa gaan in Paraguay het akkoord ondertekenen, waarna het voorlopig van toepassing kan worden. Dit is een merkwaardig aspect van de Europese ‘democratie’. Om effectief van kracht te worden moet ook het Europees Parlement het akkoord goedkeuren, wat nog niet gebeurde, maar de deal kan voorlopig van start gaan…. De uitslag van de stemming is onzeker; bovendien gaan binnen het Parlement stemmen op om de legaliteit van het Mercosur-akkoord voor te leggen aan het Europees Hof van Justitie, waar een beslissing maanden of meer dan een jaar op zich kan laten wachten. Men kan zich al voorstellen welke druk op het Parlement zou uitgeoefend worden in verband met de ‘geloofwaardigheid van de Europese Unie’ als een in voege getreden akkoord naderhand zou teruggeroepen worden…

Er zijn tegen de Mercosur-deal niet alleen bezwaren vanwege Europese boeren, maar een uitbreiding van de handel tussen Latijns-Amerika en de EU zou een zware impact kunnen hebben op klimaat en milieu. Een studie aangevraagd door de Franse regering spreekt over een ontbossing van 700.000 hectaren in de Mercosur-landen ten gevolge van verhoogde exportproductie, met een bijkomende emissie van CO2-gassen van 500 miljoen ton. De Europese Commissie daarentegen spreekt van een verwaarloosbare invloed…  Andere bekommernissen gelden de normen bij de landbouwproductie (genetische manipulatie, pesticiden, hormonen…).De Commissie meent dat verhoogde controles daartegen opgewassen zijn, maar niet iedereen is daarvan overtuigd.

Economisch gezien heeft het akkoord hoogstens een beperkt belang. De Commissie meent dat het Europees BBP er tegen 2040 met 0,05% zou kunnen door stijgen. De grote aandrang waarmee de Commissie haar akkoord wil doordrukken lijkt meer met haar geostrategische ambities te maken te hebben. China kreeg een stevige voet aan wal in Latijns-Amerika en is de belangrijkste handelspartner van de Mercosur-landen, Trump toonde in Venezuela hoe hij ‘handelsrelaties’ met het subcontinent verstaat, met Mercosur wil de EU bewijzen dat ze ook meespeelt. Bovendien willen de auto-, techno- en militaire industrie verzekerd zijn van voldoende toevoer van zeldzame metalen e.d.

Toegevoegd op 18 januari 2026: In een mededeling aan het Ierse landbouwnieuws platform Agriland (16 januari) zei de Europese Commissie dat ze nog niet besloten heeft of de Mercosur-deal voorlopig zal toegepast worden alvorens het Europees Parlement zich daarover uitsprak.