24 november 2025

Verschenen  op 24 november 2025 op  German Foreign Policy (*)
onder de titel “Streit um den 28-Punkte-Plan”

Nederlandse vertaling door Ander Europa
Met dank voor de toelating tot publicatie

Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië streven er in onderhandelingen met de VS in Genève naar om de kernelementen van het 28-puntenplan voor een staakt-het-vuren in Oekraïne ingrijpend te wijzigen. Enerzijds gaat het daarbij om de vraag waarvoor precies de in de EU bevroren Russische buitenlandse tegoeden worden gebruikt, anderzijds om de beperkingen die aan de Oekraïense strijdkrachten worden opgelegd. Hoewel Berlijn en Brussel officieel zeggen dat ze opkomen voor de belangen van Oekraïne, gaat het in werkelijkheid om de belangen van Duitsland en de EU. Zo is de EU van plan de Russische buitenlandse activa te gebruiken om Oekraïne te bewapenen met wapens uit eigen productie, wat een uitbreiding van de EU-wapenindustrie bevordert. Het 28-puntenplan voorziet in het gebruik van de middelen voor de wederopbouw van Oekraïne. Daarnaast bevat het beperkingen voor de strijdkrachten van Oekraïne, die mogelijk in strijd zijn met de plannen van verschillende EU-lidstaten om winstgevende wapenexporten naar het land te realiseren. Als Berlijn en Brussel erin slagen hun eisen door te drukken, dreigt het 28-puntenplan te mislukken. De oorlog zou dan voortduren.

“Een spookdebat”

Het huidige plan voor een staakt-het-vuren in Oekraïne dwarsboomt in meerdere opzichten de centrale plannen van Duitsland en de andere grote NAVO-landen in Europa. Enerzijds heeft een door Frankrijk en Groot-Brittannië geleide “coalitie van bereidwilligen” begin september bekendgemaakt dat zij troepen permanent op Oekraïens grondgebied wil stationeren om een staakt-het-vuren te waarborgen. [1] De aanwezigheid van West-Europese troepen zou op de lange termijn militaire druk op Rusland uitoefenen – een onderdeel van de machtsstrijd tegen Moskou, die de grote landen van West-Europa vastbesloten blijven voeren. Waarnemers die enige afstand hebben tot het politiek bestel hadden van meet af aan verklaard dat het plan een wapenstilstand feitelijk onmogelijk zou maken. Zo bijvoorbeeld Wolfgang Ischinger, voormalig topdiplomaat die aan de basis ligt van de Münchense Veiligheidsconferentie; volgens hem was het debat over het sturen van troepen slechts een “spookdebat”, omdat Moskou toch niet zou instemmen met de stationering. [2] Dit wordt nu bevestigd: het 28-puntenplan sluit expliciet de aanwezigheid van buitenlandse strijdkrachten op Oekraïens grondgebied uit.[3]

Het Russisch buitenlands vermogen

Anderzijds ondermijnt het staakt-het-vurenplan de plannen van de West-Europese landen voor hun bewapening, en dit in meerdere opzichten. Zo wil de EU in de toekomst niet alleen de rente-inkomsten, maar ook grote delen van het in Europa vastgehouden Russisch buitenlands vermogen op onwettige wijze aan Oekraïne overdragen. België, dat als locatie van het grootste deel van het Russische vermogen het meest getroffen zou worden door te verwachten schadeclaims, verzet zich hiertegen. De druk op de Belgische regering om zich niet langer tegen deze stap te verzetten, neemt echter voortdurend toe. De EU is van plan 140 miljard euro op te nemen en dit bedrag vooral ter beschikking te stellen aan Kiev om zijn militaire uitgaven te dekken. [4]). Hiermee zou Oekraïne met name wapens van West-Europese makelij kunnen aanschaffen. Zo verklaarde president Volodymyr Zelensky afgelopen maandag op de luchtmachtbasis Villacoublay bij Parijs dat hij erop rekent dat hij op de een of andere manier Russische activa kan aanwenden om de aankoop van 100 Rafale-gevechtsvliegtuigen, drones, SAMP/T-luchtverdedigingssystemen en andere dure wapens van Franse makelij te financieren.[5]

Wederopbouw in plaats van bewapening

Het 28-putenplan zou een streep zijn door deze plannen. Dit plan voorziet erin dat Oekraïne – met uitdrukkelijke toestemming van Rusland en dus legaal – 100 miljard dollar uit de Russische buitenlandse activa ontvangt, maar dat het dit bedrag moet investeren in door de VS geleide wederopbouwprojecten. De eventuele winsten die hieruit voortvloeien, moeten voor de helft aan de Verenigde Staten worden afgedragen. [6] De EU moet zich ertoe verbinden nog eens 100 miljard dollar beschikbaar te stellen voor de wederopbouw. Daar is zij niet toe bereid. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen eiste afgelopen weekend dat “de centrale rol van de Europese Unie bij het waarborgen van de vrede voor Oekraïne” “onbeperkt tot uiting moet komen” in het staakt-het-vuren-plan. Volgens een goed geïnformeerde journalist kan dit worden opgevat “als een verwijzing naar het gebruik van in de EU bevroren activa van de Russische centrale bank”.[7]

Beperkingen voor de wapenindustrie

Een einde aan de oorlog zou bovendien gevolgen hebben voor de opkomende Duitse drone-industrie. Deze wordt niet alleen voor een groot deel gefinancierd door de export van drones naar Oekraïne. Ze profiteert ook van het feit dat ze – in nauwe samenwerking met de Oekraïense strijdkrachten – direct kan profiteren van de ervaringen met de drone-oorlog, deze direct kan integreren in de verdere ontwikkeling van de wapensystemen en op basis daarvan een leidende positie op de wereldmarkt kan bereiken en behouden.[8]. Het is onduidelijk in hoeverre zij na een mogelijk einde van de gevechten op basis van het 28-puntenplan haar samenwerking met de Oekraïense strijdkrachten en haar productie in Oekraïne mag voortzetten. Dit hangt af van de formulering van de beperkingen voor de Oekraïense bewapening, die in algemene vorm in de huidige versie van het plan zijn opgenomen. Volgens het plan zouden vergaande wapensystemen niet zijn toegestaan. Het is ook onduidelijk of de geplande levering van 100 Rafale-gevechtsvliegtuigen is toegestaan onder de voorwaarden van het 28-puntenplan. Voor Dassault, een van de toonaangevende Franse wapenfabrikanten, gaat het hierbij om aanzienlijke exportwinsten.

“Onaanvaardbaar”

Gisteren, zondag 23 november, hebben vertegenwoordigers van Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië in Genève geprobeerd invloed uit te oefenen op de onderhandelingen die daar vooral tussen de VS en Oekraïne worden gevoerd. De VS hebben minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en speciaal gezant Steve Witkoff naar Genève gestuurd. Oekraïne wordt vertegenwoordigd door het hoofd van het presidentiële bureau, Andrij Jermak. Voor Duitsland neemt Günter Sautter, adviseur buitenlandse en militaire zaken van bondskanselier Friedrich Merz, deel aan de gesprekken. Details over mogelijke tussentijdse resultaten zijn nog niet bekendgemaakt. Merz noemde de bepalingen in het 28-puntenplan voor het gebruik van Russische buitenlandse activa expliciet “onaanvaardbaar”; deze bevinden zich in de EU, waardoor de VS er niet over kunnen beschikken, aldus Merz. Waarom de EU er echter wel over zou moeten kunnen beschikken, is niet duidelijk: het gaat om Russisch eigendom. Ook de eis dat de EU 100 miljard dollar extra moet betalen voor de wederopbouw van Oekraïne is volgens de bondskanselier “niet aanvaardbaar”.[9]

(*) German-Foreign-Policy.com is het werk van een team onafhankelijke journalisten en sociale wetenschappers die “permanent de hernieuwde pogingen van Duitsland opvolgen om terug een hoge machtsstatus te verwerven op economisch, militair en politiek vlak.” De meeste artikels zijn zowel in het Duits als het Engels beschikbaar.

[1], [2] Zie  Gefährliche Sicherheitsgarantien.

[3] Barak Ravid, Dave Lawler: Trump’s full 28-point Ukraine-Russia peace plan. axios.com 20.11.2025.

[4] Zie  Russisches Staatsvermögen im Visier.

[5] Michaela Wiegel: Finanzierung ungeklärt. Frankfurter Allgemeine Zeitung 18.11.2025. {Zie ook Ander Europa, De Frans-Duitse locomotief vervoert nu vooral wapens}

[6] Barak Ravid, Dave Lawler: Trump’s full 28-point Ukraine-Russia peace plan. axios.com 20.11.2025.

[7] Mit dem Herzchen in der Hand. Frankfurter Allgemeine Zeitung 24.11.2025.

[8] Zie  Die Drohnenkrise (II).

[9] „Sehr produktives Treffen“. tagesspiegel.de 23.11.2025.