4 april 2012 – Wilders opende en Rutte gedoogt in Nederland een ‘Polenmeldpunt’ waar klachten tegen het “Oost-Europese uitschot” kunnen gedeponeerd worden. Aan het  uitschot in maatpak moeten we geen woorden vuil maken. Het zou echter passend zijn in Polen een “malafide Belgische ondernemersmeldpunt” te openen, nu twee Poolse vrachtwagenchauffeurs het leven lieten in een brand in Wingene. Ze overnachtten er met andere collega’s in een loods, in afwachting van een nieuwe hongersloonwerkweek voor hun Belgische “werkgever”. Over de werkomstandigheden in deze vooruitgeschoven branche van het gedereguleerde Europa, een reportage van Christophe Callewaert in De Wereld Morgen.

3 april 2012 – Een boycotcampagne tegen de Household Tax lijkt een succes te worden in Ierland, zo bericht EUobserver. Deze belasting was opgelegd door het IMF als één van de voorwaarden voor financiële steun. Ze bedraagt 100 € per huiseigenaar, en is dezelfde voor een kasteel als voor een rijhuisje. De deadline voor de betaling was 31 maart 2012; slechts 46% van wie deze nieuwe belasting verschuldigd is zou momenteel  betaald hebben, dit na een intensieve boycotcampagne. (hm)

2 april 2012 – Op 28 maart ging in het Europees parlement een conferentie door onder de titel For a European Socialist Alternative. Gastspreker was Jacques Delors (commissievoorzitter 1985-1995 en een van de ‘vaders van de euro’), en het initiatief ging uit van de eerste ondertekenaars van een oproep voor een ‘Europees socialistisch alternatief’.

Deze oproep (beschikbaar in het Engels en het Frans) bevat een dosis zelfkritiek, eerder ongewoon vanwege sociaal-democratisch Europa dat de schuld voor het Europees debacle gewoonlijk alleen  aan  ‘rechts’  toeschrijft. We hebben de spelregels nooit in vraag gesteld, we hebben toegelaten dat de ongelijkheid toeneem, dat de levensstandaard in de sociale markteconomieën daalt, dat een groter deel van het nationaal inkomen naar de bedrijven gaat, zo luidt een deel van het mea culpa.

Er wordt dan een programma in tien punten voorgesteld dat zich binnen de krijtlijnen van de reëel bestaande EU bevindt, maar meer nadruk legt op economische expansie en sociale bekommernissen. Zo punt 1: ‘economische en sociale doelstellingen moeten even krachtig nagestreefd worden als budgettaire discipline’. Voorts een Centrale Bank die schuldpapier van de lidstaten mag opkopen, het lanceren van projectobligaties voor investeringen (zoals ook Guy Verhofstadt verdedigt in een gesprek met Cohn-Bendit in De Tijd van 24 maart), een financiële transactietaks (die zéér veel zal moeten opbrengen, want hij moet de tewerkstelling in de KMO’s ondersteunen,  research en ontwikkeling bekostigen en op wereldvlak ingezet worden in de strijd tegen de klimaatverandering en voor de ontwikkeling van de Derde Wereld), rechtvaardiger wereldhandel (de Franse sociaal-democraat en voorzitter van de Wereldhandelsorganisatie Pascal Lamy staat wel nog niet bij de ondertekenaars van de oproep), versterking van de Europese democratie ‘welke ook de nieuwe regels voor het economisch bestuur mogen zijn’.

Dit tienpuntenprogramma een socialistisch alternatief noemen is wat overdreven, maar misschien brengt het wel enig debat over alternatieven op gang? (hm)

29 maart 2012 – EYATH is de openbare watermaatschappij die 1 miljoen mensen bedient in de omgeving van Thessaloniki. Verkoop ervan aan de privésector is onderdeel van de grootscheepse privatizeringsslag die de EU oplegt in ruil voor de financiële  steun (die ook naar de private schuldeisers stroomt). Hiertegen ontstond een golf van protest, en een initiatief om de privatizering te beletten: de 136-beweging. Deze organisatie probeert in de eerste plaats de privatizering te verhinderen, maar in het geval de verkoop toch doorgaat wil ze 50 miljoen euro bijeen hebben om zelf de watermaatschappij in handen te krijgen en op cooperatieve basis te exploiteren. Daartoe moeten 372.000 gezinnen 136 euro storten. Voor heel wat Griekse gezinnen is dit problematisch, en de 136-beweging plant  in zulke gevallen een gespreide betaling  over 14 maanden. Meer hierover in een (engelstalig) artikel van Mary Ann Manahan, (Focus on the Global South) op de site van Transnational Institute. (hm)

29 maart 2012 – Het Iers referendum over de aanvaarding van het Budgetpact (of Begrotingsverdrag) gaat door op 31 mei, zo maakte de Ierse regering bekend. Met het goedkeuren van het Budgetpact verbindt een lidstaat zich ertoe een “gouden regel” in zijn wetgeving (bij voorkeur de grondwet, aldus de EU) in te schrijven. Er moet dan een strikt begrotingsevenwicht gehandhaafd worden, en bij afwijking moet er een ‘automatische’ procedure starten waarover een parlement bijgevolg geen zeggingschap meer heeft.

Het Begrotingsverdrag treedt in werking als 12 landen het geratificeerd hebben. Het Ierse referendum op zich kan het Budgetpact dus niet tegenhouden, maar een NO zou een betekenisvolle vuist zijn in naam van het Europees verzet tegen de neoliberale machtsgreep van de EU. In Ierland is de NO-campagne in ieder geval reeds gestart zodra bekend was dat er een referendum kwam.

Voor meer achtergrond bij het Budgetpact en de soberheidspolitiek in het algemeen, zie onze nieuwe brochure over het Europees economisch bestuur.

26 maart 2012 – Een geëngageerd verslag door Bruno Tersago in De Wereld Morgen van de ‘viering’ van de Griekse nationale feestdag van gisteren 25 maart.

22 maart 2012 – “Het land koopt 13 procent van alle wapens die in Duitsland worden geproduceerd en is daarmee de beste klant van de Duitsers; het koopt ook 10 procent van alle wapens die in Frankrijk worden geproduceerd, waarmee het de tweede beste klant van de Fransen is”

Het gaat over Griekenland, en het artikel (van Bruno Tersago) staat  in De Wereld Morgen.

14 maart 2012 – Arno Klarsfeld werd in september 2011 door Sarkozy aan het hoofd geplaatst van de Franse immigratiedienst (Office français de l’immigration et de l’intégration, OFII). Nu Sarkozy in zijn verkiezingskampanje van leer trekt tegen de immigranten die illegaal het Fort Europa binnensluipen, en zelfs dreigt de Schengenzone te verlaten (waarbinnen grenscontrole afgeschaft is), draagt ook Klarsfeld zijn steentje bij tot de herverkiezing van Sarko. Een steentje is een understatement, want Klarsfeld wil een muur van 130 km lang tussen Griekenland en Turkije.
Klarsfeld spreekt als ervaringsdeskundige, want in 2002 nam hij de Israelische nationaliteit aan en ging in dienst bij Magav, de grenspolitie van Israel (het land met de grootste dichtheid aan ‘grenzen’ per vierkante kilometer). Gevraagd naar meer duidelijkheid over het begrip ‘muur’, gaf hij wel het verrassende antwoord dat het gaat om draad, prikkeldraad, maar hij verwees ook naar de muur die rond Rome gebouwd werd om er de barbaren weg te houden. Het eerste patent voor prikkeldraad dateert van 1873. (hm)

9 maart 2012 – De Europese Commissie steunt de kandidatuur van Mella Frewen voor de beheerraad van EFSA, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Frewen, ex-Monsanto, lobbyiste voor FoodDrinkEurope, was onder andere zeer actief bij de bepleiting van genetisch gemanipuleerde gewassen in de voedselketen in Europa. Meer hierover bij Corporate Europe Observer en bij EUobserver.

8 maart 2012 – We berichtten reeds (zie A, B) over voornemens van de Europese Commissie om het stakingsrecht aan banden te leggen. De drie Nederlandse vakbondkoepels FNV, CNV en MHP vragen nu  beleefd aan de Commissie dit voorstel in te trekken. Daarbij wordt soms al te voorzichtige taal gebruikt (CNV: “De praktijk wijst ook uit dat doorgaans in Nederland alleen gestaakt wordt als het echt niet anders kan“), maar het is een teken aan de wand dat zelfs de al te voorzichtigen nu gealarmeerd zijn. (wb)

8 maart 2012 – De diensten van de Europese Commissie hebben een promoclip rond de uitbreiding van de EU teruggetrokken. Normaal wordt Kroatië in juli 2013 de 28e lidstaat (mits de nodige vereisten vervuld zijn). Dat er nu nog landen bij de EU willen komen is natuurlijk een onverwacht succes, en de Commissie had er dan ook 127.000 euro voor over om een clipje van 85 seconden te laten maken. ‘Growing together’ toont hoe vrouwe Europa belaagd wordt door twee Aziaten en een zwarte, maar door haar tegenwoordigheid van geest en haar bovennatuurlijke gaven – we zijn dan misschien toch de strafste kenniseconomie ter wereld geworden – kan Europa zich twaalfvoudig clonen. De agressors zijn zeer onder de indruk en staken hun wild geraas, waarop de 12 Europa-clones veranderen in de sterren van de Europese vlag.De clip eindigt met “the more we are, the stronger we are“. Of ook de Ode an die Freude weerklinkt weet ik niet, want de geluidskaart van mijn PC (ongetwijfeld ergens in Azië geproduceerd) doet het niet meer.

Een wonderlijke vermenigvuldiging (hint naar onze judeo-christelijke cultuurtraditie) gevolgd door een 12-voudige metamorfose (Kafka in het biotechnologietijdperk) en dat alles op een goeie minuut, je moet het maar bedenken! Maar nee, sommigen vonden de plot getuigen van xenofobie… De Commissie nam geen enkel risico en vernietigde de clip. Helaas had die zich ondertussen honderdvoudig gecloond… (hm)

8 maart 2012 – Het Publicatieblad van de Europese Unie van 30.12.2012 publiceerde het verslag over de uitvoer van militair materiaal door de EU-lidstaten in 2010 en 2011. EUobserver heeft dit document van 470 bladzijden doorgenomen, en lichtte er enkele opmerkelijke feiten uit. Zo blijken EU-landen nog voor 1 miljard euro militair materieel verkocht te hebben aan Griekenland in 2010, op het ogenblik dat over de  eerste noodlening werd onderhandeld.Frankrijk leverde 794 miljoen € luchtmachtmaterieel, Nederland en Duitsland sleten voor 90 miljoen militaire electronica en voertuigen, Spanje voor 33 miljoen militaire chemicaliën.

Ook het Midden-Oosten werd goed voorzien van Europees wapentuig: 2,5 miljard uitvoerlicenties naar Saudi-Arabië, 1,5 miljard naar de Verenigde Arabische Emiraten, 1,2 miljard voor Oman en nog een slordige 1,1 miljard voor de kleintjes als Bahrein, Koeweit, Qatar … Alleen Iran en Syrië werden de Europese know how niet waardig geacht.

De regimes in Egypte, Libië en Tunesië waren toen, net voor de Arabische Lente, nog salonfähig en konden rekenen op 531 miljoen € exportlicenties. En als Algerije de weg opgaat van Libië of Tunesië, merkt EUobserver op, dan zal er geen gebrek zijn aan wapens; in 2010 werden voor 933 miljoen € exportlicenties toegekend.

Een embargo op wapenexport naar China (ingesteld sinds Tienanmen 1989) belette niet dat er in 2010 vergunningen werden toegekend ten bedrage van 218 miljoen, waaronder “chemical or biological toxic agents, ‘riot control agents,’ radioactive materials.”

Ongetwijfeld zullen al deze Europese exportproducten aan de hoogste kwaliteitsnormen voldoen. (hm)

2 maart 2012 – Aan de hand van het geval Dexia – net herdoopt tot Belfius -  toont Dirk Barrez in De Wereld Morgen aan welke enorme maatschappelijke bedreiging uitgaat van het neoliberaal financieel systeem. De auteur knoopt er ook de volgende conclusie aan vast: “Veel beter is dus het alternatief om de gokschulden van de bankiers niet te betalen. Geen bank of bankier kan het waard zijn dat voor hen de goede samenleving wordt vernietigd.”

Dit is een duidelijke eis. Wordt het niet hoog tijd dat een Europese verzetsbeweging hiervan haar concreet streefdoel maakt?  (hm)

1 maart 2012 – De Europese actiedag tegen de soberheidspolitiek ging in Gent niet onopgemerkt voorbij. 400 actievoerders dansten er de sirtaki op de Korenmarkt, zie een relaas daarover.  Misschien moeten de nationale bonden en het EVV, die voor de organisatie van dergelijke actiedagen in de Europese hoofdstad zelf instaan, eens een dag opleiding gaan volgen bij de Gentenaars? Een verslag van de actie gisteren in Brussel laten we achterwege, want het zou er net hetzelfde uitzien als de vorige: enkele honderden vakbondsverantwoordelijken rond een podium waar voorspelbare speeches worden gehouden. (hm)

1 maart 2012 – De Europese Centrale Bank heeft gisteren  de banken opnieuw van (zeer) goedkoop geld voorzien. Bij deze tweede LTRO-operatie (Long Term Refinancing Operation) werd 530 miljard euro voor 3 jaar uitgeleend aan 800 banken aan een rente van … 1%. Bij een eerdere operatie in december vorig jaar ging het over 489 miljard voor 500 banken. Daarmee wil de ECB aan diverse financieringsnoden tegemoet komen. Veel banken zitten met “rijp” wordende schulden (d.w.z. die binnenkort moeten afgelost worden), een aantal moeten nog geherkapitaliseerd worden wegens de ‘ontdekking’ van rommelpapier, een kapitaalinjectie zou ook de rente op staatspapier van veel lidstaten moeten naar omlaag brengen, en zou de economische motor een zet moeten geven (door meer leningen aan particulieren en bedrijven).

Daar zit ongetwijfeld een logica in, maar enthoesiast kan men niet zijn als men naar de verdeling van de lusten en de lasten kijkt. Een instelling van de Europese Unie, de Centrale Bank, leent geld aan private banken tegen 1% over drie jaar (een negatieve reële rente, want de jaarlijkse inflatie zal  al vlug meer dan 2% bedragen), private banken die dan vriendelijk gevraagd worden alstublieft aan een redelijke prijs (4%, 5%, 6% …) te lenen aan lidstaten van diezelfde Europese Unie. In het Frans bestaat een schilderachtige uitdrukking voor dergelijke constructies: une usine à gaz; gasfabrieken waren bekend voor het onbegrijpelijk kluwen aan buizen, pijpen, kranen en ventielen.  Maar onze Europese ‘fabriek’ produceert geen gas, wel zeer gemakkelijk verdiend grof geld voor de private banken.

In De Tijd van 28 februari wijst Stijn Van Nieuwenburgh, professor financiële economie aan New York University, erop dat de miljarden winst die de banken zo binnenrijven zogezegd een risicopremie zijn, maar dat het de belastingbetalers zijn die het risico nemen. “De ECB krijgt onderpand voor die leningen, maar als er een nieuwe negatieve schok komt, verliest dat onderpand zijn waarde wanneer de banken (de pandgevers) in de problemen komen. Het is dus opnieuw ‘kop of munt’. Bij kop winnen de banken, bij munt gaat de ECB failliet en moet de belastingbetaler de bank herkapitaliseren. In 2008 en 2009 is zo ‘n beleid al bij al goed uitgedraaid in Europa – iets minder in België na Dexia – en de VS. Niets garandeert dat dit weer zo zal zijn. Jammer genoeg hebben de politici niet de moed om aan hun kiezers het enorme risico uit te leggen van het verstrekken van 1000 miljard aan bijna gratis leningen.”

De professor maakt ook een kleine schatting van wat de Europese gasfabriek aan de banken opbrengt. 1000 miljard gedurende 3 jaar, met een netto rente van 5% (lenen aan 1%, uitlenen aan 6%, verschil 5%) brengt 150 miljard euro in het laatje. Une usine à fric! (hm)